Posts

Showing posts with the label Ganeshji

गणेशजी और ऋद्धि-सिद्धि: भारतीय परंपरा में ज्ञान, समृद्धि और संतुलन का सुंदर अर्थ

Image
गणेशजी और ऋद्धि-सिद्धि: भारतीय परंपरा में ज्ञान, समृद्धि और संतुलन का सुंदर अर्थ File Name: riddhi-siddhi-symbolic-meaning.jpg Alt Text: Riddhi and Siddhi representing growth and achievement with Lord Ganesha Caption: Symbolic meaning of Riddhi and Siddhi in the Ganesha tradition Ganeshji with Riddhi and Siddhi भारतीय संस्कृति में भगवान गणेश को बुद्धि, ज्ञान, नई शुरुआत और विघ्नों को दूर करने से जुड़े अत्यंत पूजनीय देवता के रूप में माना जाता है। किसी भी नए कार्य की शुरुआत से पहले गणेशजी का स्मरण करने की परंपरा भारत के अनेक भागों में देखने को मिलती है। शिक्षा, व्यवसाय, यात्रा या किसी नए कार्य के आरंभ में गणेश पूजन करने के पीछे सफल, विवेकपूर्ण और सकारात्मक शुरुआत की सांस्कृतिक भावना जुड़ी हुई है। गणेशजी की कुछ प्रचलित प्रतिमाओं में उनके दोनों ओर ऋद्धि और सिद्धि को दर्शाया जाता है। ऐसी प्रतिमा को ऋद्धि-सिद्धि गणपति कहा जाता है। महाराष्ट्र के कार्ला-लोणावला क्षेत्र से संबंधित लगभग 1900–1915 के कालखंड की ऐसी एक प्रतिमा आज The Metropolitan Museum of Art के संग्रह में भी मौजूद...

गणेशजी आणि ऋद्धी-सिद्धी: भारतीय परंपरेतील ज्ञान, समृद्धी आणि संतुलनाचा सुंदर अर्थ

Image
गणेशजी आणि ऋद्धी-सिद्धी: भारतीय परंपरेतील ज्ञान, समृद्धी आणि संतुलनाचा सुंदर अर्थ         Ganeshji with Riddhi and Siddhi File Name: ganeshji-riddhi-siddhi.jpg Alt Text: Lord Ganesha with Riddhi and Siddhi in Indian cultural tradition भारतीय संस्कृतीमध्ये श्रीगणेश हे बुद्धी, ज्ञान, आरंभ आणि अडथळे दूर करण्याशी जोडलेले अत्यंत पूजनीय देवता मानले जातात. कोणतेही नवीन काम सुरू करताना गणेशाचे स्मरण करण्याची परंपरा भारतातील अनेक भागांत आढळते. शिक्षण, व्यवसाय, प्रवास किंवा एखाद्या नवीन उपक्रमाच्या सुरुवातीला गणेशपूजन करण्यामागे यशस्वी आणि विवेकी सुरुवातीची मंगल कल्पना आहे. गणेशजींच्या काही प्रचलित प्रतिमांमध्ये त्यांच्या दोन्ही बाजूंना ऋद्धी आणि सिद्धी दाखवल्या जातात. अशा प्रतिमेला ऋद्धी-सिद्धी गणपती असे म्हटले जाते. महाराष्ट्रातील कार्ला-लोणावळा परिसराशी संबंधित सुमारे 1900–1915 कालखंडातील अशी एक प्रतिमा आज The Metropolitan Museum of Art च्या संग्रहातही आहे. त्यामुळे हा विषय केवळ धार्मिक कथांपुरता मर्यादित नसून भारतीय कला, प्रतिमा आणि सांस्कृतिक परंपरेचाह...